Jak często badać znamiona i jak robić to prawidłowo?

U każdego człowieka występuje wiele znamion skórnych o różnorodnym charakterze i wyglądzie. Niektóre z nich stają się przyczyną wątpliwości diagnostycznych, zwłaszcza gdy pacjenci nie wiedzą, w jaki sposób i jak często badać znamiona. Ich rozwój może przyczyniać się do znacznego pogorszenia stanu zdrowia skóry. Niektóre z nich mogą się stopniowo przekształcać nawet w zmiany nowotworowe. By temu zapobiec, konieczne jest pozostawanie pod kontrolą i opieką lekarza.

Pacjenci zgłaszają się do specjalistów celem zbadania znamion skórnych głównie ze względu na istniejące ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego skóry, czyli czerniaka. Transformuje się on nawet z podłoża pozornie niegroźnych dla zdrowia zmian barwnikowych. Ryzyko zachorowania na raka skóry zwiększa nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV, mechaniczne oraz chemiczne podrażnienie zmian skórnych, a także jasny fenotyp skóry. Jednak nie tylko osoby znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju schorzeń skóry powinny wiedzieć, jak często badać znamiona. Szybka diagnostyka może okazać się kluczowa dla każdego z nas w dowolnym momencie naszego życia.

Jak samodzielnie i prawidłowo badać znamiona w warunkach domowych?

Niektóre znamiona skórne towarzyszą człowiekowi już od życia płodowego i urodzenia. Inne natomiast pojawiają się na ciele wraz z upływem kolejnych lat życia i pod wpływem działania czynników zewnętrznych. Większość znamion barwnikowych rozwija się na powierzchni ludzkiej skóry w wieku dziecięcym, a szczyt rozwoju osiągają około trzeciej dekady życia. Najczęściej występujące zmiany skórne u człowieka to powszechne pieprzyki, brodawki, kaszaki oraz naczyniaki. Każde z nich należy bacznie obserwować szczególnie pod względem ewentualnej zmiany wyglądu. Jak często badać znamiona i w jaki sposób to robić, by zapewnić skórze zdrowy i estetyczny wygląd na lata?

Podstawowe badanie widocznych na skórze zmian można wykonać samodzielnie w warunkach domowych i bez użycia specjalistycznego sprzętu. Jak robić to prawidłowo? Wystarczy dobrze oświetlone pomieszczenie i odkryte ciało. W niektórych przypadkach pomocne mogą okazać się lustro i latarka. Każdy człowiek powinien przynajmniej raz w miesiącu obejrzeć znamiona widoczne na powierzchni skóry. Istotna jest w tym przypadku regularność – znamiona mogą bowiem pojawiać się na skórze nagle lub szybko ewoluować. Podczas samokontroli należy dokładnie zbadać całe ciało – od stóp do głów. Przy badaniu pleców warto wykorzystać lustro większych rozmiarów, które dobrze uwidoczni cały badany obszar. Pomocne jest ustawienie naprzeciwko małego lusterka, które dodatkowo odbija obraz. Znamiona, które obserwujemy na tylnej stronie ud i łydek najwygodniej bada się w pozycji siedzącej, również wykorzystując lusterko. Ponieważ zmiany skórne mogą kryć się nawet pod włosami, konieczne jest zbadanie również owłosionej skóry głowy. Zwykle wystarczy dokładne przeczesanie włosów dłonią, by wyczuć charakterystyczne zgrubienia.

Jak często badać znamiona?

Zastanawiając się nad tym, jak często badać znamiona, nie sposób nie wspomnieć o ewentualnym nagłym rozwoju niektórych z nich. Nawet badając zmiany skórne systematycznie i skrupulatnie, można bowiem nie zauważyć tych nowo powstających. Z tego względu konieczne jest jak najczęstsze powtarzanie badania i wykonywanie samodzielnych oględzin własnego ciała. Tym bardziej że istnieje wiele okoliczności umożliwiających wykonanie samokontroli, m.in. kąpiel, prysznic, codzienna pielęgnacja z użyciem kremów, balsamów itp. Comiesięczna kontrola stanu skóry to absolutne minimum, które pozwala na szybką reakcję w przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących objawów. Regularne badanie swojej skóry i oględziny każdego znamienia z osobna zwiększają prawdopodobieństwa wykrycia ewentualnych chorób we wczesnym stadium rozwoju.

Jak rozwija się czerniak? Które objawy powinny niepokoić?

By samodzielne badanie znamion było skuteczne, należy zwracać uwagę na wszystkie obecne na skórze zmiany. Oględziny powinny dotyczyć zarówno tych, które towarzyszą człowiekowi od dawna, jak i każdej nowo powstałej. W celach diagnostycznych lekarze opracowali kryteria rozwoju czerniaka ABCDE, które mają ułatwić niedoświadczonym pacjentom ocenę posiadanych znamion. Wykorzystując opisane kryteria, należy skupić się na ocenie takich cech znamion jak: symetria, brzegi, kolor, rozmiar i wzrost.

Kryteria ABCDE w diagnostyce nowotworów skóry

Pacjent niezwłocznie powinien pojawić się u specjalisty wówczas, gdy zauważy cechy znamion skórnych odpowiadające kryteriom ABCDE rozwoju czerniaka. Jeżeli znamię jest asymetryczne, ma nieregularny kształt i poszarpane brzegi, może sugerować rozwój zmiany atypowej. Łagodne znamiona barwnikowe mają bowiem regularny kształt z dobrze odgraniczonymi i widocznymi brzegami. Istotny jest również kolor zmiany skórnej. Fizjologicznie powinien on być jednolity, w odcieniach brązu. Sygnałem niepokojącym jest wielobarwne znamię lub takie, w którym widoczne są kolory niecodzienne dla zmian skórnych: czerwony, czarny, niebieski lub granatowy. Znamię należy przebadać również wówczas, gdy jego średnica przekracza 6 mm. Nie powinno ono ponadto nagle zmieniać swojego wyglądu ani kształtu. Wykrycie powiększenia zmiany skórnej świadczy o jej ewolucji i może być objawem transformacji nowotworowej. Nawet w przypadku stwierdzenia licznych nieprawidłowości w obrębie wielu zmian skórnych nie należy jednak panikować. By jednoznacznie dowiedzieć się, z jakimi rodzajami znamion się zmagamy, konieczna jest konsultacja lekarska.

Na czym polega badanie dermatoskopowe? Jak często badać znamiona dermatoskopem?

Dermatoskopia jest podstawową formą badania i monitorowania znamion skórnych, wzbudzających podejrzenia diagnostyczne. Z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu, dermatoskopu, możliwe jest mapowanie znamion wymagających obserwacji i dokładne obejrzenie ich struktury nawet w 20-krotnym powiększeniu. Dermatoskopia to badanie, które polega na oglądaniu zmian skórnych przez specjalne soczewki wyposażone w wewnętrzne oświetlenie. Jest nieinwazyjne, bezbolesne i wysoce skuteczne w profilaktyce schorzeń skórnych. Badanie to nie musi być wykonywane przez dermatologa. W naszych placówkach Grupy Galmedic diagnostyką i leczeniem zmian skórnych zajmują się doświadczeni i wykwalifikowani chirurdzy.

Badanie pieprzyków i znamion poprzedza się wywiadem lekarskim. Podczas niego lekarz zbiera istotne informacje dotyczące ogólnego stanu zdrowia pacjenta, dolegliwości, z jakimi się zmaga oraz niepokojących objawów. Następnie przystępuje do badania znamion i pieprzyków. Najpierw ocenia je gołym okiem, by następnie przejść do dermatoskopii. Zależnie od liczby znamion na ciele pacjenta, badanie dermatoskopowe trwa od kilku do kilkunastu minut. Jeżeli lekarz zauważa na powierzchni skóry rozwijający się zespół znamion atypowych lub pojedyncze zmiany chorobowe, zleca postępowanie lecznicze. Zwykle kieruje pacjenta na chirurgiczne usuwanie znamion i badanie histopatologiczne.

Dermatoskopia i co dalej?

Lekarz przekazuje także swoim pacjentom instruktaż dotyczący prawidłowej dbałości o stan zdrowia skóry i jej higienę. Wskazane jest zbadanie znamion po lecie, gdyż wówczas skóra jest najbardziej narażona na opalanie. Najwięcej szkody przynosi komórkom ekspozycja na promieniowanie UV bez zabezpieczenia skóry kremem z filtrem. Po diagnostyce znamion, która nie uwidacznia niepokojących schorzeń, badanie skóry należy kontynuować w warunkach domowych. Jak często badać znamiona u lekarza? Wykonanie badania dermatoskopem zaleca się przynajmniej raz na rok.