Czerniak u młodych osób – jak często występuje nowotwór skóry?

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry, na którego rozwój narażony może być każdy, niezależnie od płci, wieku czy statusu społecznego. Jest szczególnie niebezpieczny wówczas, gdy jego diagnostyka jest zbyt późna i zostaje rozpoznany w zaawansowanym stadium rozwoju. Czerniak u młodych osób występuje coraz częściej, w szczególności u pacjentów w wieku ok. 20 lat. Ponadto choroba ta przebiega w tym przypadku zwykle bardziej agresywnie. Szybkość rozwoju nowotworu, zdolność do naciekania na okoliczne tkanki i tworzenia przerzutów jest u osób młodych znacznie większa niż w przypadku pacjentów starszych.

Czerniak u młodych osób może być zatem szczególnie niepokojący i niebezpieczny ze względu na swoją agresywność. Nawet wcześnie rozpoznany może prowadzić do przerzutów i stanów zagrażających życiu i zdrowiu pacjenta. Niezwykle istotna z tego punktu widzenia jest profilaktyka i odpowiednia dbałość o wykonywanie regularnych, kontrolnych badań dermatoskopowych. Wizyta u chirurga lub dermatologa pozwala na wczesne wykrycie niepokojących zmian skórnych, które mogą prowadzić do rozwoju czerniaka. Tylko ich chirurgiczne wycięcie stanowi skuteczną metodę leczenia, z najmniejszym prawdopodobieństwem nawrotu.

Profilaktyczne badania znamion skórnych a wczesne wykrycie złośliwego nowotworu skóry – kryteria ABCDE rozwoju czerniaka – jak wygląda czerniak?

Wielu pacjentów zastanawia się nad tym, jak rozpoznać niebezpieczne zmiany skórne? Istnieje kilka kryteriów, których zauważenie na powierzchni skóry powinno wzbudzić nie tylko czujność, co wręcz stać się sygnałem alarmującym. Takie sygnały powinny z kolei skłaniać pacjentów do niezwłocznej wizyty u specjalisty. Czerniak u młodych osób objawia się w podobny sposób, co w przypadku pacjentów starszych. Zwykle to sami chorzy zauważają na swojej skórze pierwsze nieprawidłowości – rosnące znamię, jego ewolucję, zmianę zabarwienia, a nawet nagle pojawiające się, nowe zmiany skórne. Wszystkie z tych objawów są nieprawidłowe i powinny zostać zweryfikowane w gabinecie lekarskim.

Wśród kryteriów rozwoju czerniaka wymienia się:

• A – asymetrię zmiany skórnej;
• B – nieregularne brzegi;
• C – niejednolity lub niecodzienny kolor;
• D – duży rozmiar;
• E – ewolucję, czyli ciągłe wzrastanie i zmianę wyglądu.

Co istotne, wszystkie z tych kryteriów pacjent jest w stanie zauważyć samodzielnie podczas wykonywanego systematycznie samobadania skóry. Chorzy mogą również dostrzec powiększenie węzłów chłonnych w okolicy miejsca rozwoju nowotworu. Jak często badać znamiona? Powierzchnię swojego ciała powinniśmy skrupulatnie oglądać z częstotliwością przynajmniej raz w miesiącu. Czerniak jest nowotworem złośliwym, który stosunkowo szybko się rozwija. Łatwo więc zauważyć pierwsze objawy nowotworu na swojej skórze. Profilaktyka czerniaka i wczesna weryfikacja objawów czerniaka pozwala na zastosowanie skutecznego leczenia w pierwszych fazach rozwoju schorzenia. Dzięki temu ogranicza się ryzyko dalszej ekspansji nowotworu złośliwego, a nawet jego nawrotu w późniejszym czasie.

Czerniak u młodych osób – rozpoznanie czerniaka i leczenie

O tym, kiedy należy usunąć znamię, zawsze ostatecznie decyduje lekarz. Podczas badania diagnostycznego zwraca szczególną uwagę na te znamiona, które wzbudzają niepokój u pacjenta oraz dają niejednoznaczny obraz diagnostyczny. Podczas wizyty lekarz posługuje się dermatoskopem, który pozwala na wstępną ocenę rodzaju znamion skórnych, z jakimi specjalista ma do czynienia na ciele pacjenta. Wśród popularnych wymienia się przede wszystkim pieprzyki, powstające z namnażania komórek barwnikowych, brodawki, kurzajki, kaszaki, a nawet guzy skórne. Nie wszystkie z nich są niebezpieczne dla zdrowia. Pacjent nie jest jednak w stanie samodzielnie rozpoznać ich charakteru. Co więcej, niejednokrotnie również lekarz miewa wątpliwości diagnostyczne, które skłaniają go do podjęcia decyzji o chirurgicznym usunięciu znamienia z biopsją. Badanie histopatologiczne stanowi bowiem istotny element diagnostyki nowotworu złośliwego. W ten sposób leczony jest również czerniak u młodych osób.

Chirurgiczne usuwanie znamion a rokowanie i dalsze ryzyko rozwoju czerniaka

Jak przygotować się do usuwania znamion? Konieczna jest przede wszystkim konsultacja lekarska, podczas której specjalista weryfikuje istnienie wskazań i eliminuje ewentualne przeciwwskazania do leczenia zmian skórnych. Chirurgiczne wycięcie znamienia jest jedyną skuteczną metodą leczenia czerniaka. Bezpieczeństwo usuwania znamion jest wysokie. Podobnie jak poziom skuteczności leczenia operacyjnego. Podczas krótkiego i mało inwazyjnego zabiegu chirurg posługuje się skalpelem. Najpierw oczyszcza, dezynfekuje i znieczula skórę pacjenta w pobliżu wycinanej zmiany skórnej. Następnie usuwa ją, okalając skalpelem wraz z marginesem zdrowej tkanki. Dzięki temu może przekazać pobrany wycinek do laboratorium. Poznaje całościowy obraz kliniczny czerniaka w badaniu histopatologicznym zmian skórnych wykonywanym przez analityków.

Rokowanie i ryzyko nawrotu oraz ponownego rozwoju czerniaka po zabiegu zależy od stopnia zaawansowania wycinanej postaci, a także możliwości zabiegowych wycięcia zmiany skórnej u pacjenta. Czerniak u młodych osób może bowiem dotyczyć nie tylko skóry, ale również lokalizować się w błonie naczyniowej gałki ocznej, okolicach intymnych. Czerniak może wystąpić nawet w okolicy paznokcia (czerniak podpaznokciowy) lub w okolicy odbytu. Pacjentów traktuje się również jako chorych podwyższonego ryzyka wystąpienia przerzutów czerniaka. W niektórych przypadkach wykonuje się również biopsję węzłów chłonnych okolicy miejsca rozwoju choroby, a nawet RTG klatki piersiowej oraz USG jamy brzusznej w celu oceny ewentualnych nacieków i potencjalnych przerzutów. Największe ryzyko ponownego rozwoju czerniaka (zwykle w innej lokalizacji) przypada na pierwsze 2-3 lata po leczeniu chirurgicznym.

Czerniak u młodych osób – rekonwalescencja po leczeniu

Ryzyko zachorowanie na czerniaka wzrasta wraz z ekspozycją skóry człowieka na wiele czynników zewnętrznych. Różnorodne postaci czerniaka uwidaczniają się na powierzchni ciała zwykle w wyniku nadmiernej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe, głównie promienie słoneczne. Bez należytej ochrony przeciwsłonecznej wysokim filtrem UV nowotwór złośliwy skóry może rozwijać się stosunkowo szybko i agresywnie. Narażone na zachorowanie są osoby o jasnej karnacji, ze względu na jasny fenotyp skóry, ze skłonnością do owrzodzeń skóry, a także ze zdiagnozowanym czerniakiem w rodzinie.

Czerniak u młodych osób leczony jest głównie chirurgicznie. Po diagnostyce może zostać również podjęta decyzja o wykonaniu biopsji węzła wartowniczego, zastosowaniu chemioterapii, radioterapii, immunoterapii czy leczenia molekularnego. Po usunięciu czerniaka skóry należy pozostawać pod ścisłą opieką lekarzy specjalistów. Konieczna jest codzienna pielęgnacja rany, dbałość o jej stan higieniczny i zmianę opatrunków. Rana goi się kilka tygodni, następnie na ciele pacjenta pozostaje niewielka, wręcz niewidoczna gołym okiem blizna. U pacjentów z czerniakiem już w trakcie leczenia należy wdrożyć zasady profilaktyki czerniaka i zapoznać ich z zasadnością stosowania ochrony UV.