Co to jest dermatoskop i do czego służy?

Dermatoskop to urządzenie powszechnie wykorzystywane w gabinetach chirurgicznych, dermatologicznych oraz internistycznych. Umożliwia szybką i skuteczną ocenę ogólnego stanu zdrowia skóry pacjenta. Pozwala na skrupulatne obejrzenie wszystkich zmian skórnych w powiększeniu. Okazuje się pomocny nie tylko przy diagnostyce czerniaka, ale również innych, nawet mniej niebezpiecznych schorzeń skóry. Za pomocą specjalistycznego sprzętu lekarz rozpoznaje zakażenia, choroby pasożytnicze skóry oraz atypowe znamiona skórne. Gdy pacjent systematycznie zgłasza się na wizyty kontrolne, lekarz w razie konieczności jest w stanie szybko zareagować i zlecić stosowne leczenie.

Badanie dermatoskopowe jest nieinwazyjne, bezpieczne i całkowicie bezbolesne. Nie wymaga również specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Trwa kilka minut, a jego wynik dostępny jest od razu po zakończeniu badania. Dermatoskop pomaga lekarzowi w ocenie wyglądu, struktury, kolorytu i budowy znamienia skórnego. Uwidacznia to, co niewidoczne gołym okiem. W tym celu w urządzeniu zastosowano specjalistyczne soczewki powiększające oraz wewnętrzne źródło światła. Z możliwości, jakie daje badanie, może skorzystać praktycznie każdy – ze względu na nieinwazyjność nie ma przeciwwskazań do jego wykonania.

Dermatoskop – urządzenie przydatne w diagnostyce zmian skórnych

Dermatoskop łączy w sobie funkcje lupy i latarki. Jest narzędziem niezbędnym w diagnostyce dermatologicznej, co nie oznacza, że posługują się nim jedynie dermatolodzy. Stanowi stałe wyposażenie gabinetów lekarzy chirurgów i internistów doświadczonych w ocenie diagnostycznej znamion skórnych. Za pomocą dermatoskopu dokonuje się wczesnej diagnostyki chorób skóry. To działanie szczególnie istotne ze względu na stale wysoką liczbę zachorowań i śmiertelności na złośliwy nowotwór skóry, czyli czerniaka. Nowoczesny dermatoskop wyposażony jest w źródło światła LED, które zapewnia optymalne odzwierciedlenie i nasycenie kolorów. Nowoczesne technologie i innowacyjne rozwiązania pozwalają na połączenie dermatoskopów z lustrzankami cyfrowymi i smartfonami. Ta opcja umożliwia również cyfrową dokumentację zmian.

Dermatoskop w swojej budowie jest niezwykle prostym urządzeniem. Składa się przede wszystkim z mikroskopu, źródła światła i płytki kontaktowej. Ich zastosowanie wewnątrz urządzenia optycznego pozwala na ocenę i analizę porównawczą poszczególnych znamion. W sklepach dostępne są gotowe urządzenia, bez konieczności ich uprzedniego przygotowywania do użytku. Lekarz może ponadto korzystać z różnych głowic, które podłącza się do odpowiednich rękojeści. Dermatoskop wyposażony jest zwykle w złącze akumulatorowe lub bateryjne, które umożliwia jego pracę w warunkach przenośnych. Zarówno dermatoskopy, jak i pojedyncze głowice można stosować z olejkiem dermatoskopowym. Jego rolą jest zwiększenie transparentności skóry.

Jak działa profesjonalny dermatoskop?

Wykorzystując podczas badania dermatoskop, lekarz przeprowadza diagnostykę stanu skóry pacjenta bez bezpośredniego kontaktu z jej powierzchnią. Nie ma tu zatem konieczności wykonywania czasochłonnej dezynfekcji i przygotowywania pacjenta do rozpoczęcia procedury medycznej. Przed badaniem lekarz ogląda znamiona skórne i zbiera wywiad medyczny, zapoznając się z wątpliwościami i potrzebami każdego pacjenta. Następnie zbliża głowicę aparatu do powierzchni skóry pacjenta. Jeżeli potrzebuje bliżej przyjrzeć się danej zmianie na skórze, korzysta dodatkowo z płytki kontaktowej. Spolaryzowane światło daje szansę na głębsze ukazanie struktur krystalicznych i żylnych podczas badania zmian skórnych. Wysoka rozdzielczość, regulacja jasności i przynajmniej 10-krotne powiększenie obrazu umożliwia dokładne zbadanie każdej zmiany, nawet tej niewidocznej gołym okiem.

Dermatoskopem posługują się wyłącznie wykwalifikowani przedstawiciele personelu medycznego. Jest to bowiem sprzęt medyczny, który używany nieprawidłowo może wyrządzić wiele szkody pacjentowi. Zła diagnostyka opóźnia proces leczniczy istotny do szybkiego podjęcia zwłaszcza w przypadku chorych cierpiących na czerniaka skóry.

Na czym polega badanie dermatoskopowe (dermatoskopia)?

Czas badania zależy od ilości znamion obecnych na ciele człowieka. Podczas dermatoskopii nie pomija się żadnego z nich. Badając każdy kawałek ciała pacjenta, lekarz zwraca uwagę na takie cechy znamion jak m.in.:

• asymetria – niepokój budzą zwykle zmiany o nieregularnym kształcie;
• brzegi zmiany – powinny być regularne i łatwo odznaczać się od obszaru niezmienionej tkanki skórnej;
• kolor – niejednolite rozłożenie barwnika może świadczyć o rozwoju stanu chorobowego, podobnie jak zmieniający się kolor znamienia lub jego nietypowa barwa (czerwona, czarna, niebieska);
• rozmiar – niepokojące są znamiona o średnicy przekraczającej 6 mm;
• ewolucja – zmiana skórna nie powinna nagle się zmieniać. Wzrost lub redukcja jej wielkości to sygnał alarmowy.

Trzymając w dłoniach dermatoskop, lekarz ocenia znamię również na podstawie istnienia takich zjawisk jak: wysięk, swędzenie, krwawienie, ból lub zaburzenia czucia w miejscu zmiany. Jeżeli stwierdza obecność przynajmniej 2 z 3 wymienionych cech, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że badana zmiana skórna ma charakter nowotworowy.

Wskazania i przeciwwskazania do diagnozy stanu znamion skórnych

Badanie dermatoskopowe pozwala wykryć wiele różnorodnych schorzeń skóry. Można je zatem stosować zawsze w przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących objawów na powierzchni ciała, które mogłyby wskazywać na rozwój patologicznych stanów lub chorób skóry. Istotną rolę w diagnostyce odgrywa samobadanie i samokontrola, którą pacjent powinien skrupulatnie wykonywać co najmniej raz w miesiącu. Polega ona na optycznej kontroli stanu zmian barwnikowych, guzków lub naczyniaków obecnych na powierzchni skóry. Koniecznie należy zwrócić uwagę na wygląd oraz rozmiar zmian. Obejrzeć trzeba również te znamiona, które nagle pojawiają się na skórze.

Metoda badania dermatoskopowego jest nieinwazyjna, w związku z czym nie ma przeciwwskazań do jej wykonania. Zastosowanie urządzenia jest bezpieczne u pacjentów w różnym wieku, również u dzieci. Dermatoskopię można wykonywać także u kobiet w ciąży i podczas laktacji.

Wynik badania a dalsze postępowanie lecznicze

Podczas badania na skórze pacjenta lekarz może stwierdzić obecność niepokojących zmian, stwarzających konieczność podjęcia interwencji chirurgicznej. Wówczas kieruje się pacjenta na chirurgiczne usuwanie znamion i poszerzenie metody diagnostyki o dodatkowe badanie histopatologiczne pobranego wycinka. W ten sposób usuwa się i bada przede wszystkim zmiany nowotworowe, w tym również czerniaka złośliwego. Brak możliwości usunięcia zmiany zwiększa ryzyko dalszego rozwoju schorzenia, stwarzając zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.

Jeżeli lekarz w trakcie badania dermatoskopowego nie stwierdzi nieprawidłowości, zaleca systematyczną i okresową kontrolę znamion skórnych. Dermatoskopia powinna odbywać się z częstotliwością nie mniejszą niż raz w roku. Osoby obciążone zwiększonym ryzykiem zachorowalności na czerniaka powinny odwiedzać lekarza częściej – nawet raz na pół roku. Po ocenie zmian lekarz przekazuje pacjentowi instruktaż dotyczący prawidłowej dbałości o zdrowie skóry i zmian barwnikowych obecnych na ciele. Mowa tu przede wszystkim o stosowaniu ochrony przed promieniowaniem UV. Pacjenci powinni zwracać uwagę również na kosmetyki, jakich używają podczas codziennej pielęgnacji skóry.